Inspiratiedag voor Culturele Diversiteit

7 juni 2010 - PSO heeft, in samenwerking met de leden van de Community of Practice (CoP) betreffende culturele diversiteit, op 21 mei 2010, de internationale dag voor Culturele Diversiteit georganiseerd.

Dit symposium werd georganiseerd voor professionals binnen de internationale samenwerking met als doel te reflecteren op, te inspireren en/of om nieuwe inzichten op te doen in hun dagelijks werk met culturele diversiteit. Het symposium vond plaats in het Museum van Volkenkunde te Leiden. Meer dan 40 medewerkers van verschillende organisaties waren aanwezig op dit symposium.

Waarom deze dag?
De marginalisatie van groepen mensen in zowel het Zuiden als in het Noorden is soms het resultaat van een asymmetrische etnische/culturele machtsverhouding. Vanwege hun culturele achtergrond hebben sommige mensen nauwelijks toegang tot o.a. goed onderwijs, een goede baan, politieke macht, geld, gezondheid en veiligheid.

De internationale samenwerking streeft naar een wereld waarin ook gemarginaliseerde bevolkingsgroepen, ongeacht hun culturele achtergrond, in staat zijn om gebruik te maken van hun vermogen om gelukkig te worden. De empowerment van gemarginaliseerde mensen vindt soms plaats via een sterk samenwerkingsverband tussen het maatschappelijke middenveld zowel in het Noorden als in het Zuiden. Dit partnerschap is een domein waarin het begrip van verschillen in percepties en waarden van cruciaal belang is voor het behalen van gezamenlijk succes en voor de holistische aanpak van ontwikkelingsproblematiek zoals HIV aids, gelijkwaardige toegang tot onderwijs, politieke macht, gezondheid.

De groeiende en snellere beweging (migratie) van mensen, kennis, en goederen biedt een nieuw kans aan de internationale samenwerkingsector om cultureel diverse antwoorden en oplossingen te vinden die tot sociale veranderingen in het Noorden en in het Zuiden kunnen leiden. Wederzijds begrip van de basiswaarden en -normen, veelal sterk cultureel geworteld in de samenleving, is van belang voor het maatschappelijk middenveld zowel in het Noorden als in het Zuiden.

Evaluatie van de dag
Aan het eind van de dag heeft de meerderheid van de aanwezigen aangegeven dat hun inzicht in culturele diversiteit is vergroot. 'Dank voor de uitnodiging, het veelzijdige programma en de goede organisatie op een mooie locatie. Ik heb de dag als inspirerend ervaren en ben blij dat PSO dit belangrijke thema op deze manier oppakt.' Schrijft Erik van den Bergh van stichting UAF. Vooral de praktijkervaring van Cordaid (bij monde van Renata Ranchor), de lezingen van prof.dr. Ghorashi Halleh en prof.dr. Karen van der Zee en de Illusionist (George Parker) hebben hieraan bijgedragen. Ook heeft de meerderheid van de deelnemers de facilitatie van de dag goed gewaardeerd, zo blijkt uit het feedbackformulier.  Lees hier het programma van de dag en de deelnemerslijst.

Bijdragen van de speciale gasten:

George Parker en de achterkant van het gelijk

George Parker, illusionist hield een presentatie met de titel: “Onze perceptie op de wereld wordt beïnvloed door onze culturele achtergrond “. Parker liet ons tijdens één act de achterkant van het gelijk zien. Een kijkje in de keuken van de magie. Hij werkte aan ieders vermogen om steeds vanuit een ander perspectief waar te nemen. En dat is één van de essenties van culturele diversiteit. ‘We zien dingen die er niet zijn en dingen die er wel zijn,’ zegt hij. ‘Wij dichten dingen en mensen een bepaalde waarde toe, doen allerlei aannames op basis van één element en dus kunnen we die ook veranderen.’

Jan Kees den Bakker - Cultuur als gemeenschappelijk erfgoed

Daarna werd de dag officieel geopend door Jan Kees den Bakker, HRM Cordaid en lid van de Community of Practice (CoP) over Culturele Diversiteit in de IS sector. Volgens de heer den Bakker en ook zoals het aangegeven wordt in het eerste artikel van het Internationale Verdrag betreffende culturele diversiteit van UNESCO: '…Als bron van uitwisseling, vernieuwing en creativiteit is culturele diversiteit voor de mensheid even noodzakelijk als biodiversiteit voor de natuur. In die zin is cultuur het gemeenschappelijke erfgoed van de mensheid en moet ze als dusdanig worden erkend en bevestigd voor het nut van de huidige en toekomstige generaties.'

Andere artikelen kunnen ook inspireren voor de practitioners in hun dagelijkse handeling met culturele diversiteit zoals de definitie van cultuur: 'cultuur moet worden beschouwd als een geheel van onderscheiden spirituele, materiële, intellectuele en emotionele kenmerken van de samenleving of van een maatschappelijke groepering en dat ze naast kunst en literatuur ook levensstijlen, manieren van samenleven, waardesystemen, tradities en overtuigingen omvat.' Lees hier het volledige verdrag.

Grethe van Geffen en het Makeda spel

Vervolgens werd, onder leiding van drs. Grethe van Geffen, directeur SEBA Cultuurmanagement, het zgn. Makeda spel gespeeld: een oefening met diverse vragen die deelnemers stimuleert om met elkaar te onderzoeken hoe ze de interculturele of diversiteitcompetentie verder kunnen ontwikkelen. Lees hier de presentatie van drs. Grethe van Geffen.

Culturele diversiteit binnen Cordaid - Change From Within

Drs. Renata Ranchor, programmamedewerker van Cordaid Nederland presenteerde een concrete ervaring van de inspanningen van medewerkers van Cordaid om culturele diversiteit binnen hun organisatie bespreekbaar te maken (titel: Change From Within). Zij presenteerde de context, hoe de verschillende medewerkers betrokken waren bij het project, de reacties van de medewerkers, de financieringbron van de activiteit. Een echt kijkje in de keuken van Cordaid. Deze ervaring is door de aanwezigen als goed, inspirerend en eerlijk gewaardeerd. Chapeau! De presentatie kunt u hier vinden.

Best Practices - door Riet Nigten, IICD

Na een korte pauze hield Riet Nigten van IICD haar voordracht met de titel: De best Practice over Culturele Diversiteit in de IS sector. Riet Nigten is ook lid van de CoP, en zij heeft een inventarisatie gedaan van de best practices van culturele diversiteit en heeft de deelnemers uitgenodigd om te komen met andere praktijken die inspirerend voor de sector kunnen zijn. Zie hier het overzicht. Het middagprogramma werd ingeleid door Patrick Sambo, HRM, IICD en lid van de CoP.

Paradoxen van culturele erkenning - Prof. dr. Halleh Ghorashi

De volgende presentatie met als titel: Paradoxen van culturele erkenning in de Internationale samenwerkingsector, werd gehouden door prof.dr. Halleh Ghorashi, bijzonder hoogleraar Management van Diversiteit en Integratie aan de VU. Volgens prof. Ghorashi zou er een veilige tussenruimte moeten zijn waarin medewerkers de kans krijgen zichzelf te zijn en zich vanuit eigen kracht te ontwikkelen. Wanneer een organisatie een plek wordt waar de spanningen van de samenleving zich herhalen worden mensen defensief en dan zijn mensen kwetsbaar. Vanuit een defensieve houding is het nauwelijks mogelijk om creatieve stappen te nemen en vernieuwde verbindingen en uitdagingen aan te gaan. Om tot een interculturele dialoog te kunnen komen, moet men beginnen met de “tijdelijke opschorting” van het eigen oordeel. U kunt hier meer over lezen in de presentatie.

Culturele diversiteit op het werk - Prof. dr. Karen van der Zee

Prof. dr. Karen van der Zee, hoogleraar Organisatiepsychologie, Culturele diversiteit en Integratie aan de Rijksuniversiteit Groningen volgde met een presentatie over Culturele diversiteit op het Werk: achtergrond en interventies. Prof. Van der Zee adviseerde de practitioners en de beleidsmakers het volgende:

• Verbind diversiteitsbeleid aan organisatiedoelen
• Diversiteitsbeleid = organisatieontwikkeling: zoek uit waar eventuele weerstanden zijn
• Zoek en ondersteun de kracht van diverse teams die op maat werken: naar buiten en naar binnen (lerende organisatie);
• Zorg dat je interventies kiest die passen bij wat je wilt bereiken met diversiteit. Als je bijvoorbeeld meerwaarde wilt halen uit diversiteit voor je werkprocessen helpt het niet om vooral interventies te plegen die gericht zijn op het voorkomen van discriminatie.
• Zorg ook dat je in de inrichting van je organisatie (zoals organisatiestructuur, -processen en -klimaat) aanpast op het diversiteitsbeleid. Wil je de creativiteit van diversiteit benutten, dan moet je je teams ook divers samenstellen en zorgen voor gelijkwaardige participatie van alle teamleden. 
• Wil je meer diversiteit in de organisatie, dan moet personeelsselectie niet gericht zijn op het selecteren van mensen die in de bestaande cultuur passen, maar juist op mensen die iets extra's in te brengen hebben

Lees voor meer informatie de volledige presentatie.

DVD over culturele diversiteit

De beide presentaties door de hoogleraren werd gevolgd door een plenaire discussie onder leiding van Gerard Wieffer, facilitator bij PSO en lid van de CoP. Daarna volgde de presentatie van een door PSO ontwikkelde DVD waarin prof.dr. Halleh Ghorashi (VU), prof.dr. Karen van der Zee (RuG), Jan Kees den Bakker (Cordaid), Riet Nigten (IICD), Nomvula Dlamini (CDRA Zuid-Afrika), en Igor Ivakic (Vluchtelingwerk Nederland) hun visie geven op de volgende onderwerpen:

• Wat is Culturele Diversiteit en het belang daarvan voor organisaties in het algemeen en de IS sector in het bijzonder;
• De best Practice op dit moment binnen de IS sector

• Hoe zou je culturele diversiteit binnen je organisatie kunnen aanpakken?

Achtergrond en ambities van de Community of Practice

Joseph Junior Seh, kenniswerker migratie en ontwikkeling van PSO hield vervolgens een presentatie met als titel: “Culturele Diversiteit & IS: Achtergronden bij en ambities van de Community of Practice”. De visie van PSO op de Community of Practice (CoP) rond culturele diversiteit in de Internationale samenwerking sector, de achtergrond van de CoP, de conceptuele en theoretische aanpak van de CoP en de ambitie van de CoP in 2010 kwamen hierbij aan bod. Bekijk hier de presentatie.

In aansluiting hierop heeft Frans Beerling, Hoofd bedrijfsvoering PSO en lid van de CoP een toelichting gegeven op de agenda voor de korte termijn van de CoP en heeft hij uitgelegd hoe men zich daarbij kan aansluiten.

Tot slot - Unesco en culturele diversiteit

De dag werd afgesloten met een toespraak van de heer Vincent Wintermans, Programme Officer van Unesco. In zijn toespraak heeft hij PSO en de leden van de CoP gefeliciteerd met het initiatief om de organisatie van deze dag op zich te nemen temeer daar UNESCO 21 mei heeft uitgeroepen tot dag van de Culturele Diversiteit. Hij gaf aan hoe belangrijk het thema voor Unesco is, en legde ook uit hoe Unesco zich hard maakt om organisaties te ondersteunen en te stimuleren om het internationale verdrag betreffende Culturele Diversiteit na te leven.

De heer Mark de Koning gaf tot slot, met behulp van de door hem gemaakte cartoons, een samenvatting van de dag waarna de heer Rob van Poelje, manager van de afdeling Learning for change, namens PSO, iedereen die een bijdrage heeft geleverd aan deze dag hartelijk heeft bedankt.

Verder aan de slag met culturele diversiteit? Word lid van de CoP!

Collega’s die verder aan de slag met culturele diversiteit willen, zijn welkom om zich aan te sluiten. U kunt contact opnemen met de heer Joseph Junior Seh ( seh@pso.nl ) of Gerard Wieffer ( wieffer@pso.nl). Na een intakegesprek kan deelgenomen worden aan de eerstvolgende bijeenkomst van de CoP. Het is ook mogelijk om deel te nemen aan de digitale omgeving van de CoP. De face to face bijeenkomsten vinden tot nu toe 1 keer per 2 of 3 maanden plaats. De kennis en ervaringuitwisseling tussen de leden van de CoP vindt plaats via de reguliere communicatiekanalen.

De CoP culturele diversiteit biedt een veilige omgeving voor practitioners om in contact te komen met elkaar om ervaring, kennis, dilemma’s te delen in hun dagelijkse werkzaamheden rond culturele diversiteit in de sector Internationale Samenwerking.

Mocht u naar aanleiding van dit verslag vragen of opmerkingen hebben, neemt u dan contact op met Joseph Seh ( seh@pso.nl )