Interview met Stephanie Mbanzendore

In de maand september verbleef mevrouw Mbanzendore in Burundi en Rwanda in het kader van het Cross Over programma. Ze was daar op uitnodiging van de Burundian Women for Peace and Development Association, een netwerk van vrouwenorganisaties in Burundi. Kort na haar terugkomst in Nederland spraken we met haar over haar ervaringen.

Stephanie Mbanzendore en
Fons Burcksen bij PSO

Stephanie Mbanzendore verbleef maar een maand in Burundi, haar thuisland waar ze een aantal jaar geleden uit vluchtte vanwege de oorlog. In die maand organiseerde zij een studiereis naar Rwanda voor een groep vrouwen uit dit netwerk. De studiereis was bedoeld om kennis op te doen van nieuwe technieken voor landbouw en kleinschalige veeteelt. Een vereniging van vrouwen uit Rwanda heeft daarvoor speciale technieken ontwikkeld.

Wat was de rol van Stephanie in de voorbereiding, tijdens en na de reis? Stephanie: 'Met de vrouwen die naar Rwanda zouden gaan, heb ik allereerst een werkoverleg georganiseerd. Ik wilde weten wat we precies zouden gaan doen, afstemmen welke leermethode we zouden toepassen, welke organisaties we zouden bezoeken en waarom, en hoe we de opgedane kennis weer in het netwerk zouden terugbrengen. Ik heb ook een voorbereidend bezoek aan Rwanda gebracht, om toestemming te vragen aan de autoriteiten voor onze studiereis, om af te stemmen met het netwerk van Rwandese vrouwen die we hebben bezocht, en ik heb toen ook contact gezocht met UNIFEM, de vrouwenorganisatie van de VN. Dat bleek een goede greep; zij waren heel enthousiast over ons project en willen meehelpen met de follow up. De reis zelf heb ik gefaciliteerd, en na afloop heb ik een workshop georganiseerd om de ervaringen te kunnen overdragen aan de vrouwen die niet zijn mee geweest naar Rwanda. We hadden daarvoor een goed middel, een DVD van de reis.

Tijdens de film konden we stoppen en desgewenst meer uitleg geven, en een videorapportage toont altijd meer dan een verhaal alleen. Die workshop leidde ik. We hebben ook nagedacht over de structuur van het netwerk. Dat was vooral informeel georganiseerd. Ik heb geholpen om er meer structuur in te brengen en een echte organisatie te worden, inclusief een bestuur. Dan ben je ook in staat om fondsen te werven bij donoren. Het was al met al een enorm drukke tijd, ik heb geen tijd gehad om uit te rusten. Maar ik heb veel meer gedaan dan ik van tevoren had gedacht. De doelstelling van mijn missie is echt geslaagd.'

Mevrouw Mbanzendore ging terug naar het gebied waaruit ze afkomstig is. Vrij uniek, zo hoorde ze. Veel vluchtelingen durven dat niet. Ze kreeg daarover veel complimenten van de vrouwen aldaar. Stephanie: 'Ze hadden er echt waardering voor dat ik kwam, ze zeiden: 'we willen meer Stephanies hebben! En ze gebruikten een uitdrukking voor me, dat ik ben als rode modder, dat betekent sterk.'

Mevrouw Mbanzendore bij haar vertrek

Komen we op dat punt ook al op haar meerwaarde als Burundese?
Stephanie: 'Ja. In zo'n korte missie is het een groot voordeel dat ik de taal en cultuur goed ken. Ik kon de lokale taal van de vrouwen spreken. En als je er langere tijd bent, kun je als Nederlander de taal nog wel leren, maar de geheime codes en de sociale normen pik je nooit zo snel op. Wat straalt iemand uit als ze het niet met je eens is en ontevreden is? Hoe kijkt iemand als hij boos is, of blij? Dat is het moeilijkste voor een Nederlander. Taalkennis is niet genoeg. De meerwaarde van mij was ook dat ik de groep vrouwen zelfvertrouwen gaf. Zij zijn plattelandsvrouwen, niet zo ontwikkeld. De groep identificeerde zich wel met mij. Zo van: 'Iemand met onze achtergrond kan zoiets begeleiden. Dan kunnen wij dat ook!'

Ik geloof dat cultuur een cruciale rol speelt bij capaciteitsopbouw. Daarom vind ik het ook belangrijk dat de Nederlandse overheid, die veel geld investeert in Burundi, de Burundese gemeenschap in Nederland betrekt bij haar plannen. Te vaak zie je bij ontwikkelingssamenwerking dat het geld niet bij de juiste doelgroep terecht komt. Het zijn niet de armste mensen die profiteren. Wij kunnen helpen om te zorgen dat het geld wel goed terecht komt.'

Wat gaat mevrouw Mbanzendore nu doen, weer terug in Nederland?
'Ik werk als vrijwilliger in een organisatie die ik zelf heb opgericht. Ik ga proberen daarmee een vervolg van het project waar te maken. Zorgen dat er een goede follow up komt, dat het een stevige organisatie wordt. En ik ga de informatie die ik heb opgedaan, in mijn netwerk in Nederland delen.