Duidelijke afspraken voorwaarde voor succesvolle Cross Over uitzending.

Om organisaties in het Zuiden te versterken en hun capaciteit verder op te bouwen, is veel kennis nodig over ontwikkelingsprocessen van mensen en organisaties. Mensen die worden uitgezonden om verdere ontwikkeling van organisaties te faciliteren moeten beschikken over de nodige interculturele kennis en vaardigheden. Om een uitzending goed te laten verlopen is het verder van groot belang dat de rechten en plichten van de verschillende partijen die bij zo'n uitzending betrokken zijn goed worden uitgesproken en vast gelegd. 

Levendige discussie tijdens de workshop

De uitzendcyclus 

In het nieuwe gebouw van VluchtelingenWerk Nederland in Amsterdam pakt consultant Karen Bakhuisen haar notities uit haar tas en schrijft op het bord: 'De uitzendcyclus.' Deze bestaat uit het indienen van een aanvraag voor een expert, het aannemen en het voorbereiden van een expert op de uitzending, de daadwerkelijke uitzending en de nazorg. De deelnemers, representanten van Care Nederland, PSO, Tear, Pax Christi, Seva Network Foundation, Vluchtelingenwerk Nederland, Hit Foundation, Stichting Dir, Theatre Embassy, Computer for Development en Nederlands Migratie Instituut, komen één voor één binnen, geven Bakhuisen en elkaar de hand.

Vraag 

Bakhuisen begint de workshop door een discussie in te leiden over uitzendingen. De eerste vraag is dan ook: wat komt er allemaal bij kijken? Het is ten eerste zaak om de juiste mensen aan te nemen. Het komt vaak voor dat bijvoorbeeld migrantenorganisaties experts naar het buitenland sturen die al ervaring hebben met uitzendingen en soms zelfs overgekwalificeerd zijn. Dat is niet de bedoeling. 'Cross Over is voor mensen zonder werkervaring in de sector. Ze doen zo ervaring op en dragen bij aan capaciteitsopbouw in het Zuiden,'zegt Joseph Seh, van PSO, die verantwoordelijk is voor Cross Over. Bovendien is het belangrijk dat de uit te zenden expert weet hoeveel hij gaat verdienen. Omdat het regelmatig voorkomt dat de specialisten overgekwalificeerd zijn, gebeurt het wel eens dat het honorarium niet strookt met de werkzaamheden. Seh: 'We wisten niet dat het zo uitpakte in de praktijk. Daar gaan wij iets aandoen. We gaan de situatie bespreken met het ministerie van Buitenlandse Zaken.'

Expert

Verder is de voorbereiding van een expert op zo'n reis van essentieel belang. Het kan zijn dat degene een opfriscursus nodig heeft, want migranten nemen vaak de Nederlandse manier van werken over, dus zij moeten er bewust van gemaakt worden dat ze anders te werk moeten gaan. Soms moet huisvesting geregeld worden voor de expert en zijn gezin. Als degene die uitgezonden wordt schoolgaande kinderen heeft, moet school geregeld worden. Het is ook belangrijk dat de betrokkenen goed begrijpen wat voor werk ze in het Zuiden gaan doen en voor hoe lang. Ook de ontvangende organisatie moet op de hoogte zijn van de komst van de expert en de werkzaamheden die hij gaat verrichten. 'Kortom, duidelijke afspraken maken met elkaar,' zegt Bakhuisen. PSO is een belangrijke speler als het gaat om het uitzenden van experts. Maar wat die rol precies inhoudt, is voor veel organisaties onduidelijk. Dieuwerke Luiten, van Vluchtelingenwerk Nederland, die ook de discussie heeft gevolgd, weet nu wel wat PSO doet. 'PSO is de donor. De vereniging faciliteert de uitzending.'

Kennisoverdracht 

Een onderdeel van capaciteitsopbouw is vaak kennisoverdracht. 'Om daarin succes te hebben', zegt Bakhuisen, 'moeten alle onderdelen van de uitzending kloppen.' Daarom verdeelt ze de deelnemers in drie groepen (degenen die al uitgezonden zijn geweest, degenen die nog uitgezonden moeten worden en de zenderorganisaties) om aanbevelingen te doen. En ze kwamen met leerzame tips.

Aanbevelingen 

Een uitzending staat of valt met goede voorbereiding. PSO bijvoorbeeld besteedt daar veel aandacht aan. 'Maar het kan altijd beter,'zegt Peter Justin, van Pax Christi. Verder moet de communicatie tussen de leden en PSO beter. Zodat alle betrokkenen weten wie wat doet en wat hun verantwoordelijkheden zijn. Luiten: 'Er wordt nu te veel naar PSO gekeken als er problemen zijn. De zenderorganisaties moeten hun eigen broek ophouden en hun eigen problemen oplossen.' De ontvangende organisaties in het Zuiden willen vaak de experts wat langer over de vloer hebben. Daar moet er iets aan gedaan worden, vindt Vivian Kitainda, studente aan de Erasmus Universiteit en medewerker van African Humanitarian. 'De zenderorganisaties moeten daarom wat flexibeler zijn in de uitzendtijd. Ze moeten met de ontvangende organisatie samen bepalen hoe lang ze een expert nodig hebben. Dat is pas capaciteitsopbouw.'