Structuur en opbouw

Praktisch structuur aanbrengen en knowhow opbouwen

Aim for human rights heeft drie strategieën om de brugfunctie tussen mensenrechten en de praktijk te vervullen. Een van die strategieën is capaciteitsversterking. ‘Daar hebben we de afgelopen jaren hard aan gewerkt. Het is een speerpunt van ons beleid geworden. In het mensenrechten- en bedrijvenprogramma is ons grootste succes een focal point in Zuid-Afrika dat bedrijven helpt bij een mensenrechten-analyse.'

Aan het woord is Hansje Plagman, senior medewerker van het programma Mensenrechten en bedrijven bij Aim for human rights. ‘Dat programma geeft adviezen aan Nederlandse bedrijven die actief zijn in ontwikkelingslanden. We organiseren bijvoorbeeld trainingen aan de hand van de Human Rights Compliance Assessment. Dat is een handboek dat indicatoren aanreikt waarmee een bedrijf kan toetsen waar het staat op een bepaald gebied, bijvoorbeeld kinderarbeid, en wat het kan doen om de situatie te verbeteren.'

Capaciteitsversterking

De Human Rights Compliance Assessment is een van de resultaten van Aim's strategie van tool development, het ontwikkelen van handboeken, waaraan Aim een bijdrage levert. Een andere strategie richt zich op advocacy: lobby en promotie, kortom alles wat nodig is om mensenrechten bij de juiste doelgroepen onder de aandacht te brengen. De strategie van capaciteitsversterking houdt zich vooral bezig met de vraag wat er nodig is om kennis te vergaren, te delen en toe te passen.

De afgelopen jaren heeft Aim hard gewerkt aan capaciteitsversterking. Plagman legt uit: ‘Zo'n vijf jaar geleden stond capaciteitsversterking nog enigszins in de kinderschoenen. Aim werkte weliswaar aan capaciteitsopbouw - denk aan de ondersteuning bij het professionaliseren van zogenoemde familieleden-comités van verdwenen personen in Azië en Latijns-Amerika, of aan het Balkan-project vanuit het programma Mensenrechten van vrouwen, dat werkte aan het thema huiselijk geweld. Maar we wilden meer onderbouwing en versterking van onze activiteiten.'

‘Aim had in de jaren daarvoor een organische groei doorgemaakt. Het was duidelijk dat we een professionaliseringsslag moesten maken. Met het verkrijgen van structurele subsidie kwam de ruimte om onze organisatie en werkwijze verder te ontwikkelen. Eerst hebben we intern geïnventariseerd wat er aan kennis al aanwezig was en welke lessen we in het verleden hadden geleerd. Dat hebben we vastgelegd.'

Voortraject

Uit de inventarisatie bleek onder meer dat bij de praktische ondersteuning van lokale mensenrechtenorganisaties vooral het voortraject zorgvuldig moet worden aangepakt. ‘We leerden betere needs assessments onder mogelijk geïnteresseerde organisaties uit te voeren: het aan de hand van bijeenkomsten en vragenlijsten peilen van behoeften en interesses, op basis waarvan een project verder kan worden opgebouwd. Ook hebben we beter geleerd hoe we uit het voortraject kunnen inschatten wat de impact van een project zal zijn. Een heel gestructureerde aanpak dus, niet adhoc maar wel praktisch', aldus Plagman.

Hoewel inmiddels de bestaande knowhow is vastgelegd, betekent dat niet dat Aim met standaardmodellen is gaan werken. Plagman: ‘Elke situatie is anders. Per project leveren we maatwerk.'

Resultaten

Heeft de capaciteitsversterking tot goede resultaten geleid? Ja, zegt Plagman. ‘Het beste voorbeeld en grootste succes binnen het mensenrechten- en bedrijvenprogramma is dat wij in Zuid-Afrika een lokaal, zelfstandig opererend focal point hebben kunnen realiseren. Het is een secretariaat dat in staat is het mensenrechten-en-bedrijven-project verder te dragen. Het focal point heeft zelf voor de verdere basisfinanciering gezorgd en is een contactpunt voor lokale organisaties en bedrijven. Zij adviseren en trainen hen bijvoorbeeld over de lokale versies van de tools. Daarmee kunnen Zuid-Afrikaanse bedrijven en multinationals hun organisaties analyseren op het gebied van mensenrechten.'

Partnerorganisaties reageren volgens Plagman enthousiast: ‘Aim luistert goed naar wat ze vragen en ontvangt positieve feedback. Het structureel opbouwen van knowhow en de mogelijkheid om kennis te delen heeft ertoe bijgedragen dat we professioneler zijn geworden en ons veel bewuster zijn van onze rol.'

Lees ook het vervolgverhaal 'Bewust omgaan met rollen leidt tot effectievere organisatie'.