Bonus en investeren

Solidaridad over capaciteitsopbouw

‘Zonder bonus hadden we niet kunnen investeren’

Solidaridad werkt uitdrukkelijk aan de kwaliteit van capaciteitsopbouw. Volgens Jacoline Plomp, manager Planning, Monitoring en Evaluatie, is er een logische link tussen PSO en Solidaridad. ‘Veel van ons dagelijkse werk zit heel dicht tegen capaciteitsopbouw aan.’ Een gesprek over de kwaliteitsbonus, de netwerkorganisatie en organisatie-assessments.

‘Een koffieboer moet in staat zijn om zodanig te produceren, dat hij met zijn product een markt vindt en zijn product verkoopt. Wij helpen hem daarbij’, legt Jacoline Plomp uit. ‘Solidaridad is een ondernemende en praktische ontwikkelingsorganisatie. We richten ons op het verduurzamen van procesketens van producten als katoen, koffie en cacao. Daarbij gaat het om economische-, sociale- en milieuduurzaamheid. De werkzaamheden beslaan de gehele keten, van producent tot en met de Westerse markt, en zijn dus grensoverschrijdend. We zijn in vele landen actief.’

In haar functie van manager Planning, Monitoring en Evaluatie adviseert Plomp haar collega’s onder meer over het plannen van projecten. ‘Een programma heeft bijvoorbeeld tot doel om katoenboeren in Peru onafhankelijker te maken. Ik probeer dat doel te vertalen in concrete eisen waaraan het programma moet voldoen en adviseer over het volgen van het proces.’

Netwerkorganisatie

Van PSO heeft Solidaridad geleerd capaciteitsopbouw specifieker te benoemen. ‘En daardoor ga je er bewuster aan werken’, zegt Plomp. ‘Het Leerwerktraject met PSO heeft aan die bewustwording bijgedragen. We zijn samen op zoek gegaan naar een goede invulling van dit traject. De link tussen PSO en Solidaridad hebben we gevonden in de ontwikkeling van de Solidaridad-netwerkorganisatie. Dat gaat echt over groei van capaciteit op lokaal en regionaal niveau: over het opbouwen van een netwerk van expertise, kantoren en specialisten in verschillende landen. Deze regionale expertisecentra zijn over de wereld verspreid en vormen samen het netwerk. We opereren dus niet solistisch - daarvoor komen we kennis tekort -, maar bespreken met lokale experts hoe we bijvoorbeeld het beste samen aan de katoenketen kunnen werken.’

Hoe werkt het netwerk in de praktijk? ‘Nestlé vertelt ons bijvoorbeeld dat ze iets willen gaan doen met verduurzaming op het gebied van cacao. Ze zijn actief in Ivoorkust en vragen ons hen te helpen met het verkrijgen van duurzame cacao. Dan spreken wij ons netwerk aan’, legt Plomp uit.

Ook op strategisch niveau brengt de netwerkorganisatie veranderingen met zich mee. Plomp: ‘Vroeger maakten we strategische beslissingen over beleid vooral in Nederland. Nu betrekken we ons netwerk daarbij. We proberen kennis te bundelen om tot beter beleid te komen.’

Hoe succesvol is het Leerwerktraject en de netwerkorganisatie? ‘Als regiokantoren beter functioneren en als we onze doelgroep beter kunnen bereiken, kun je spreken van succes. Een concreet voorbeeld. PSO ondersteunt ons op het gebied van het thema gender. Wij willen onze kennis daarover laten groeien, ook in de regionale expertisecentra. Als je dit thema over twee jaar terugziet in projecten of als je ziet dat vrouwen bijvoorbeeld meer zeggenschap hebben gekregen, zie ik dat als een mooi resultaat’, aldus Plomp.

Assessments

Solidaridad werkte met een zelf ontworpen assessment-tool, MIDCA. Plomp licht toe: ‘We willen graag weten waarin producentenorganisaties, waarmee we samenwerken, goed zijn en waarin minder goed. MIDCA was een compleet model dat een SWOT-analyse maakte van een producentenorganisatie. Op alle organisatieaspecten, zoals financieel beheer en personeel. Uit zo’n analyse volgde een rapport, op basis waarvan we bepaalden waar we aan zouden gaan werken.’

‘Maar de tool had nadelen. De analyse was niet alleen groot en uitvoerig, maar bovenal een “invuloefening”. De producentenorganisaties participeerden nauwelijks. Dat wilden we anders. En daar hebben we de kwaliteitsbonus van PSO voor ingezet. Ons project Making MIDCA work! heeft specialisten ingeschakeld voor het hervormen van de tool tot een participatieve en behapbare assessment; een tool die we ook in onze netwerkorganisatie zouden kunnen gebruiken en die zou bijdragen aan verbetering van de kwaliteit van capaciteitsopbouw. Vervolgens hebben we de nieuwe tool getest.’

De aangepaste tool werkt met participatieve workshops, waarin niet alleen vragenlijsten worden beantwoord, maar ook oefeningen en rollenspellen worden gedaan. De workshops worden beschreven in handleidingen, zodat iedereen ermee aan de slag kan.

Met kleine aanpassingen hier en daar is de tool is in principe toepasbaar voor alle producentenorganisaties. Plomp legt uit: ‘We hebben een paar pilots gedaan bij kleinschalige katoencoöperaties. De vragen en ideeën in de tool zijn natuurlijk toegespitst op dit product. Maar we hebben al gemerkt dat het waarschijnlijk mogelijk is de tool met kleine aanpassingen in te zetten bij kleinschalige koffieproducenten. Bovendien levert een katoen-assessment veel waardevolle informatie op, die je voor andere ketens kunt gebruiken. Zo bouwen we capaciteit en kennis op.’

Resultaten

Plomp is enthousiast over de resultaten: ‘Producentenorgaties vinden het heel nuttig zichzelf te analyseren. Ze hebben het gevoel dat ze het zelf doen. En dat doen ze ook. Zo bouwen ze capaciteit op. Bovendien blijken de uitkomsten van de assessments uitstekende uitgangspunten te zijn voor projecten.’

Ook met de kwaliteitsbonus is Plomp blij: ‘Het is een van de succesvolste samenwerkingen met PSO. Het is een echte bonus. We konden zelf bedenken hoe we met het extraatje aandacht, energie en tijd konden geven aan capaciteitsopbouw. Zonder de bonus hadden we niet kunnen investeren in experts en in de nieuwe assessment-tool, in het uitbesteden van werk waar je naast je dagelijkse werk anders niet aan toekomt.’