‘Onze aanpak is uniek. We werken van binnenuit met lokale counselors'

De focus van ‘The Mbila project' bevindt zich in Kinshasa, hoofdstad van Democratische Republiek Congo. Het gaat om een fenomeen dat midden jaren'90 zich voor het eerst openbaarde in veel Afrikaanse grote steden; het verstoten van kinderen en adolescenten door de familie. ‘Met ons project hebben we getracht antwoorden te vinden op de oorzaak van dit fenomeen,' zegt Jaak Le Roy, consultant bij HNI TPO. Organisatie: HNI TPO
Project: ‘The Mbila project'

Fenomeen  

De focus van ‘The Mbila project' bevindt zich in Kinshasa, hoofdstad van Democratische Republiek Congo. Het gaat om een fenomeen dat midden jaren'90 zich voor het eerst openbaarde in veel Afrikaanse grote steden; het verstoten van kinderen en adolescenten door de familie. ‘Met ons project hebben we getracht antwoorden te vinden op de oorzaak van dit fenomeen,' zegt Jaak Le Roy, consultant bij HNI TPO.

In Afrika, als mensen (jong en oud) geestelijke problemen hebben of krijgen, gaan ze niet naar de psychiater, maar naar de traditionele of religieuze genezer. ‘Als deze zegt dat het kind behekst is of dat het kind de familie ziek maakt, wordt hij of zijn verstoten,' legt Le Roy uit.

Moeilijk 

Als gevolg hiervan leven tussen 20.000 en 30.000 verstotenen op straat. Veel ngo's gingen zich ontfermen over deze kinderen. Ze worden opgevangen in shelter homes, maar de reïntegratie in de familie loopt doorgaans zeer moeilijk. ‘Hoe de verbinding tussen kinderen en hun familie en gemeenschap weer mogelijk te maken en sociale uitstoting te voorkomen, was ons vertrekpunt' zegt Le Roy. ‘We wilden weten wat we ermee kunnen.'

Le Roy is daarna aan de slag gegaan, samen met een lokale organisatie van vrijwilligers ‘Association pour des Projets Psycho-sociaux'. Hij onderzocht de oorzaken van het uitstoten van de kinderen. Familieproblemen en conflicten waren de voornaamste oorzaak hiervan. Er waren ook andere achterliggende factoren: 1. Armoede en snelle culturele veranderingen spelen een belangrijke rol. 2. Oorlog en politieke instabiliteit . 3. Grote werkloosheid onder vaders. 4. De steeds groter wordende rol van vrouwen. 5. Autonoom wordende kinderen.

Bemiddeling 

Wat hebben jullie concreet gedaan behalve onderzoek doen? ‘We hebben de organisaties die zich over de kinderen ontfermden aangeboden om counseling en therapie te verzorgen,'vertelt Le Roy. ‘Maar ook bemiddeling tussen conflicterende partijen, bijvoorbeeld tussen vader/moeder en zoon/dochter, man en vrouw, grootouder en ouder.'

Voor de counseling en therapie gebruikt het project van HNI TPO lokale counselors. Onderwijzers en andere sleutelpersonen uit de lokale gemeenschap worden bijvoorbeeld omgeschoold tot counselor. Le Roy: ‘Innovatief is dat we werken van binnenuit, want de mensen snappen hun eigen cultuur en kennen uit eigen ervaring de moeilijkheden in families en de cultuureigen adequate of inadequate oplossingen,'vertelt Le Roy. ‘Ze hebben een nauwe band met de gemeenschap en ze weten hoe ze ouderen en kinderen moeten aanspreken. Ze genieten het vertrouwen en kunnen het hart van de mensen raken.'

Winnen 

Maar waarom moet ‘The Mbila project' winnen? ‘We zijn uniek in onze aanpak. We vertrekken van binnenuit en proberen te leren. Zo hebben we geleerd dat een dergelijke aanpak met gezinnen pas duurzaam is als deze ook gedragen wordt, als het uitgevoerd wordt door een netwerk van lokale ngo's met diverse doelen ( bijvoorbeeld onderwijs) en formele organisaties, zoals de gemeente. De bedoeling is dat we nu leren als organisaties in een gemeenschap samen te werken in plaats van op eigen houtje deelantwoorden te vinden. Door dit samen te doen en hieruit te leren versterken we de draagkracht en veerkracht van een gemeenschap om beter om te kunnen gaan met de zeer stressvolle uitdagingen in het huidige Congo. Wat we hier leren, proberen we toe te passen elders.'